Wit-Rusland (Wit-Russisch: Belarus,
ook getranslitereerd als Belaroes) was (samen met Rusland en
Oekraïne) een van de oorspronkelijke Sovjet-republieken. Wit-Rusland
verklaarde zich onafhankelijk op 19 september 1991. De hoofdstad is
Minsk.
De benaming Belarus, met de
klemtoon op de laatste lettergreep, is afkomstig van de Russische
woorden Белая (Belaja, dat wit betekent) en Русь (Roes', Roethenië),
een oude historische benaming voor het gebied waar Oost-Slaven
woonden. Dit gebied werd traditioneel onderverdeeld in Wit-Roethenië
(grotendeels het huidige Wit-Rusland), Zwart-Roethenië (een gebied
in het zuidwesten van Wit-Rusland), en Rood-Roethenië (een gebied in
Polen en Oekraïne). Later werd de naam Roethenië beperkt tot het
huidige gebied Transkarpatië in Oekraïne, terwijl Roes' meer als
synoniem voor (Groot-)Rusland werd genomen. De Nederlandse benaming
Wit-Rusland is derhalve een letterlijke (zij het historisch gezien
niet geheel correcte) vertaling van Belarus. In officiële teksten
wordt in het Nederlands de naam Belarus gebruikt. Sommige
Wit-Russische nationalisten maken echter bezwaar tegen het gebruik
van de term Wit-Rusland als vertaling van Белая Русь, omdat dit in
hun ogen een associatie heeft met het imperialisme van Rusland in de
tsarentijd en het Sovjettijdperk, terwijl het eigenlijk betrekking
op Wit-Roethenië zou moeten hebben.
Geschiedenis van Wit-Rusland
De Wit-Russische gebieden maakten
sinds de veertiende eeuw deel uit van Litouwen en daarmee sinds 1569
tot Polen-Litouwen. Met de Poolse Delingen (1773/1793/1795) kwam het
gebied aan Rusland. In 1922 werd het een deelstaat van de
Sovjet-Unie (Wit-Russische SSR), waarvan het zich in 1990/1991
losmaakte. Wit-Rusland was een van de oprichters van het Gemenebest
van Onafhankelijke Staten. In 1994 kwam de huidige president
Aleksandr Loekasjenko aan de macht.
Grenzen: 3098 km, waarvan met Letland 141 km, Litouwen 502 km, Polen
605 km, Rusland 959 km, Oekraïne 891 km
Wit-Rusland kreeg zijn huidige vorm in 1946 (toen nog Wit-Russische
SSR geheten).
Enkele steden in Wit-Rusland zijn:
Brest
Hrodna
Minsk
Homel
Vitebsk
Rivieren in Wit-Rusland zijn:
Daugava
Dnjepr
Memel
Pripjat
Politiek in Wit-Rusland
Hoewel er formeel een
volksvertegenwoordiging en een gekozen president is, wordt
Wit-Rusland toch over het algemeen gezien als een dictatuur onder
president Aleksandr Loekasjenko. De huidige grondwet is op hem
toegesneden, en de laatste parlementsverkiezingen (2000) en
presidentsverkiezingen (2001) gingen gepaard met grove tegenwerking
van de campagne van de oppositie, het niet toelaten van waarnemers
en massale stemfraude.
Bij de presidentsverkiezingen (gewonnen door Loekasjenko met 75,6
procent tegen 15,4 procent voor tegenkandidaat Vladimir Gontsjarik)
claimde de oppositie dat 1/3 van de stemmen vervalst was. Ook zijn
vele kranten en tijdschriften gesloten wegens 'belastering van de
president'. Nadat op 17 oktober 2004 77,3 procent van de bevolking
via een referendum gestemd had voor aanpassing van de grondwet kon
president Loekasjenko zich in 2006 verkiesbaar stellen voor een
derde ambtstermijn. Volgens onafhankelijke berichtgevers was de
uitslag van het referendum frauduleus.
Op (19 maart 2006) werden presidentsverkiezingen gehouden. President
Loekasjenko won de verkiezingen geheel naar verwachting met meer dan
80% van de stemmen. Ook deze uitslag is volgens onafhankelijke
waarnemers vervalst. De dagen na de verkiezingen verzamelden
duizenden demonstranten zich op het Oktober-plein in de hoofdstad
Minsk. De demonstranten werden na enkele dagen met veel geweld door
de militia van het plein verjaagd.
Staatshoofd: president Aleksandr Loekasjenko
Minister president: Sergej Sidorski
President
Zie Presidentsverkiezingen in Wit-Rusland voor het hoofdartikel over
dit onderwerp.
Het staatshoofd van Wit-Rusland is de president. Hij wordt op
directe wijze voor een periode van vier jaar gekozen. Loekasjenko
werd in 1994 tot president gekozen en liet zijn ambtstermijn in 1996
via een referendum verlengen tot 2001. In 2001 werd hij herkozen.
Omdat een president volgens de Wit-Russische grondwet niet meer dan
twee termijnen aan de macht mag zijn, hield Loekasjenko op 21
oktober 2004 (dezelfde dag als de parlementsverkiezingen) een
referendum waarin hij het volk vroeg een grondwetswijziging door te
voeren om het termijnenlimiet af te schaffen. Een ruime meerderheid
van de bevolking (79,42%) was vóór de grondwetswijziging die daarna
werd doorgevoerd. Internationale waarnemers beoordeelden dat er
gefraudeerd was.
Het "Plein van de Overwinning" in Minsk
[bewerk] Premier en Raad van Ministers
De premier is voorzitter van de Raad van Ministers. De leden moeten
lid zijn van het parlement en worden door de president benoemd.
Volksvertegenwoordiging
De volksvertegenwoordiging (Nationale Assemblée) bestaat uit een
lagerhuis en een hogerhuis. Het lagerhuis heet Huis van
Afgevaardigden en bestaat 110 leden. Daarnaast is er een uit 64
leden bestaand hogerhuis, de Raad van de Republiek. De leden van het
Huis van Afgevaardigden worden voor een periode van 4 jaar gekozen.
56 Leden van de Raad van de Republiek worden indirect gekozen,
terwijl 8 door de president worden benoemd.
Rechterlijke macht
De rechterlijke macht bestaat uit het Hooggerechtshof, (speciale)
rechtbanken en het Constitutioneel Hof.
Politieke partijen
De macht en invloed van politieke partijen in Wit-Rusland is zeer
gering. Het parlement bestaat grotendeels uit "partijlozen" die
achter het beleid van Loekasjenko staan. Daarnaast zijn er 3
partijen in het parlement die het regeringsbeleid steunen:
Communistische Partij van Wit-Rusland (8 zetels)
Agrarische Partij van Wit-Rusland (3 zetels)
Liberaal-Democratische Partij van Wit-Rusland (1 zetel)
Partijen die niet in het parlement vertegenwoordigd zijn, maar wel
achter het beleid van Loekasjenko staan:
Wit-Russische Socialistische Sportieve Partij
Republikeinse Partij van de Arbeid en Gerechtigheid
De oppositie is niet in het parlement vertegenwoordigd. De
belangrijke alliantie van oppositiepartijen is de Volkscoalitie 5
Plus, bestaande uit vijf partijen, zoals het Wit-Russisch Volksfront
en de Verenigde Burgerspartij van Wit-Rusland.
Oppositieleiders:
Vladimir Gontsjarik
Alaksandar Milinkievič
Alaksandar Kazulin
Deze pagina is gebaseerd op het
auteursrechtelijk beschermde
Wikipedia-artikel; het is vrijgegeven onder de
GNU Free Documentation License. U mag dit verspreiden mits u
zich aan de regels van de GFDL houdt.